Շվեյցարիայի Ազգային ժողովի անդամ Էրիխ Վոնտոբելը, որը նաև Շվեյցարիայի խորհրդարանի ընդունած՝ Լեռնային Ղարաբաղի համար նախատեսված խաղաղության նախաձեռնության իմնադիրն է, հայտարարել է, որ Շվեյցարիայի կառավարության տեսանկյունից ԼՂ հարցը փակված չէ, հայտնում է «Փաստինֆոն»։
Նրա խոսքով՝ ինքն այս նախաձեռնության հիման վրա ստեղծված հանձնաժողովի համանախագահն է, որը ներառում է 19 պատգամավորների տարբեր քաղաքական ուժերից։
«Մեզ համար ամենակարևոր նկատառումն այն է, որ Շվեյցարիայի կառավարության տեսանկյունից Լեռնային Ղարաբաղի հարցը փակված չէ։ Մենք ձգտում ենք պահել այն միջազգային օրակարգում և առաջարկել լուծում, որը թույլ կտա ապահովել Լեռնային Ղարաբաղի բնակչության վերադարձի իրավունքը»,- ընդգծել է նա Հայաստանում ունեցած ելույթի ընթացքում։
Նա հիշեցրել է, որ 2024 թվականին այցելել է Երևան և հանդիպել Արցախի բռնի տեղահանված ներկայացուցիչների հետ՝ նրանցից փորձելով պարզել, թե ինչ է տեղի ունեցել 2023 թվականին, ինչ ակնկալիքներ ունեն այժմ և ինչպես են պատկերացնում խնդրի լուծումը։
«Նրանց հստակ առաջարկը կլոր սեղանի ձևաչափով երկխոսությունն էր Ադրբեջանի և Արցախի միջև՝ միջազգային ուշադրության կենտրոնում»,- ասել է նա։
Վոնտոբելը նշել է, որ այդ հանդիպումից հետո խոստացել է Շվեյցարիա վերադառնալուց հետո քայլեր ձեռնարկել, ինչի արդյունքում 2024-ի հոկտեմբերին Շվեյցարիայի արտաքին գործերի նախարարություն է ներկայացրել խնդրագիր՝ «Խաղաղության ֆորում Լեռնային Ղարաբաղի համար՝ նպաստելով հայերի վերադարձին» վերնագրով։
Այդ նախաձեռնությունը ստացել է խորհրդարանական մեծամասնության աջակցությունը և հետագայում վերածվել պաշտոնական որոշումների։
Վոնտոբելը նշել է, որ 2024 թվականի դեկտեմբերին նախաձեռնությունն անցել է Շվեյցարիայի Ազգային խորհրդով, իսկ 2025 թվականի մարտին հաստատվել է նաև մարզերի խորհրդում։
«Արդյունքն այն է, որ Դաշնային խորհուրդը ստացել է մանդատ՝ իրագործելուայս նախաձեռնությունը»,- ասել է նա։
2025 թվականի մայիսին ձևավորվել է հանձնաժողով՝ ներառելով 19 կուսակցությունների ներկայացուցիչների և կրելով «Շվեյցարական խաղաղության նախաձեռնություն Լեռնային Ղարաբաղի համար» անվանումը։ Նրա առաքելությունն է աջակցել պետական իշխանությանը՝ նպաստելու ԼՂ հիմնախնդրի խաղաղ կարգավորմանը։
Ըստ Վոնտոբելի՝ հանձնաժողովը սկսել է ակտիվ շփումներ հաստատել աշխարհի տարբեր քաղաքներում՝ կազմակերպելով հանդիպումներ Վաշինգտոնում, Լոնդոնում, Բեռլինում և Ժնևում՝ ՄԱԿ-ի մարդու իրավունքների խորհրդի շրջանակում։
«Այս բոլոր գործողությունների նպատակը մեկն է՝ կրկին վերադարձնել Լեռնային Ղարաբաղի հարցը միջազգային ուշադրության կենտրոն»,- ասել է նա։
Խորհրդարանականը ընդգծել է, որ թեև Հայաստանում հաճախ տարածվում է կարծիքը, թե այս հարցը վերջնականապես փակված է, սակայն իրենց մոտեցումն այլ է։
«Քանի դեռ տեղահանված մարդիկ չեն վերադարձել իրենց տները, հարցը փակված չէ և չպետք է փակված լինի։ Տեղահանվածների վերադարձը կայուն խաղաղության անքակտելի մասն է»,- ընդգծել է նա։
Վոնտոբելը նաև նշել է, որ այցի ընթացքում այցելել են Բագրատ արքեպիսկոպոս Գալստանյանին և ունեցել են բովանդակալից ու հուզիչ հանդիպում։
«Նա մեզ ասաց՝ շարունակեք։ Եվ ես այսօր այստեղ խոստանում եմ՝ մենք կփորձենք անել այն ամենը, ինչ կարող ենք։ Գործը փակված չէ»,- եզրափակել է շվեյցարացի խորհրդարանականը։
Ադրբեջանը 2023–ի սեպտեմբերի 19-ին Արցախի դեմ լայնամասշտաբ հարձակում է իրականացրել՝ ամբողջությամբ զանգվածային հրետակոծության տակ առնելով երկիրը։ Արդյունքում մեկ օր անց՝ սեպտեմբերի 20-ին ԱՀ իշխանություններն ընդունել են ռուսական խաղաղապահ առաքելության հրամանատարության առաջարկը կրակի դադարեցման վերաբերյալ՝ համաձայնվելով Բաքվի պայմաններին՝ ՊԲ զինաթափում և Արցախի Հանրապետության լուծարում։ Հարձակման հետևանքով զոհվել է 223 մարդ, այդ թվում՝ 20 քաղաքացիական անձ, որոնցից 6-ը եղել են անչափահաս։ Սեպտեմբերի 24-ից արցախցիների բռնի տեղահանում է սկսվել, 100,000–ից ավելի մարդ է բռնի տեղահանվել Հայաստան: Ըստ որոշ տվյալների, Արցախում մոտ 20 հայ էր մնացել, որոնցից 11-ը ևս վերադարձել են ՀՀ, 1-ը՝ մահացել է, 1-ը՝ կալանավորվել։
